Archiwum Twórczości Krzysztofa Kieślowskiego w Sokołowsku zostało wyróżnione przez Europejską Akademię Filmową jako jedno z najważniejszych miejsc na mapie europejskiego kina. Tym samym Sokołowsko dołącza do wyjątkowego grona lokalizacji, które na zawsze zapisały się w historii filmu – obok takich ikon jak Plaza de España w Sewilli czy Centrum Bergmana na wyspie Fårö.
- To wyróżnienie ma dla nas szczególne znaczenie, bo właśnie tutaj, w przestrzeni Kina Zdrowie, bije serce pamięci o twórczości Krzysztofa Kieślowskiego - mówi Zuzanna Fogtt z Archiwum Kieślowskiego.
Uznanie Archiwum Twórczości Krzysztofa Kieślowskiego w Sokołowsku za jeden ze Skarbów Europejskiej Kultury Filmowej stanowi nie tylko symboliczny gest wobec dorobku wybitnego reżysera, ale również istotny krok w kierunku redefinicji sposobów ochrony i upowszechniania dziedzictwa filmowego w Europie. Inicjatywa Europejska Akademii Filmowej, rozwijana od 2022 roku, wpisuje się w szerszy nurt działań na rzecz zachowania materialnych i niematerialnych śladów historii kina jako jednego z fundamentów europejskiej tożsamości kulturowej.
Postać Krzysztofa Kieślowskiego zajmuje w tym kontekście miejsce szczególne. Jego twórczość, obejmująca zarówno dokumenty, jak i filmy fabularne, wykracza poza ramy narodowe, podejmując uniwersalne tematy etyczne, egzystencjalne i metafizyczne. Dzieła takie jak „Dekalog", „Podwójne życie Weroniki" czy trylogia „Trzy kolory" stały się trwałym elementem kanonu kina europejskiego, a zarazem przedmiotem refleksji nad kondycją współczesnego człowieka. Archiwum jego twórczości nie jest zatem jedynie zbiorem artefaktów, lecz przestrzenią dialogu między przeszłością a teraźniejszością, między indywidualnym doświadczeniem artysty a zbiorową pamięcią kulturową.
Sokołowsko – miejsce lokalizacji archiwum – nabiera w tym kontekście znaczenia symbolicznego. To niewielka miejscowość, która dzięki działalności Fundacji In Situ i organizowanego przez nią festiwalu Hommage à Kieślowski przekształciła się w ważny punkt na mapie europejskich wydarzeń filmowych. Archiwum, powiązane z historycznym budynkiem Kina Zdrowie, stanowi przykład, w jaki sposób lokalna przestrzeń może zostać włączona w międzynarodowy obieg kultury. Tym samym realizuje się idea decentralizacji dziedzictwa – przeniesienia uwagi z wielkich metropolii na miejsca peryferyjne, które zyskują nowe znaczenia dzięki związkom z wybitnymi twórcami.
Każde z miejsc na tej prestiżowej liście pełni funkcję nośnika pamięci filmowej – przestrzeni, w której historia kina materializuje się i staje dostępna dla odbiorców. Ich wspólną cechą jest zdolność do łączenia walorów estetycznych, historycznych i edukacyjnych. Archiwum Kieślowskiego wpisuje się w tę logikę, oferując zarówno dostęp do źródeł (scenariuszy, notatek, materiałów produkcyjnych), jak i możliwość uczestnictwa w wydarzeniach artystycznych i edukacyjnych.
Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że jest to trzecie miejsce w Polsce uhonorowane tym tytułem – obok Księżego Młyna, związanego z filmem „Ziemia obiecana" Andrzeja Wajdy oraz osiedla Inflancka w Warszawie, będącego przestrzenią „Dekalogu". Wskazuje to na rosnące uznanie dla polskiego wkładu w rozwój kina europejskiego oraz na potrzebę systemowego podejścia do ochrony jego dziedzictwa. Polska, dzięki takim inicjatywom, staje się istotnym uczestnikiem międzynarodowej sieci instytucji zajmujących się archiwizacją i promocją kultury filmowej.
Uroczystość odsłonięcia tablicy Skarbu Europejskiej Kultury Filmowej odbędzie się podczas jubileuszowej XV edycji festiwalu Hommage à Kieślowski w 2026 r., który w tym roku odbędzie się w dniach 27-30 sierpnia 2026. Akt ten symbolicznie potwierdzi status archiwum jako miejsca pamięci, a zarazem przestrzeni żywej, otwartej na współczesne interpretacje i nowe formy uczestnictwa w kulturze.
