Jakie są wskazania do endoprotezy barku?
Endoprotezę barku stosuje się przede wszystkim w przypadku:
• zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych stawu,
• poważnych uszkodzeń pourazowych, np. złamań głowy kości ramiennej,
• nieodwracalnych uszkodzeń stawu,
• martwicy kości lub powikłań po wcześniejszych operacjach,
• występowania przewlekłych chorób reumatycznych, jak np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
• chronicznych dolegliwości bólowych, które nie reagują na leczenie zachowawcze.
Decyzja o zabiegu zapada zwykle wtedy, gdy ból uniemożliwia normalne funkcjonowanie, a ograniczona ruchomość sprawia, że proste czynności, takie jak podniesienie ręki czy ubieranie się, stają się trudne lub wręcz niemożliwe do wykonania.
Endoproteza barku – przebieg operacji
Zabieg endoprotezoplastyki barku polega na zastąpieniu zniszczonych elementów stawu sztucznymi implantami. Na początku wykonuje się nacięcie skóry i odsuwa się mięśnie, po czym ma miejsce odcięcie uszkodzonej głowy kości ramiennej, którą zastępuje się metalową głową endoprotezy. W zależności od problemu stosuje się różne typy protez – anatomiczne (odwzorowujące naturalną budowę stawu) lub odwrócone (wykorzystywane np. przy uszkodzeniu stożka rotatorów). Operacja przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym i trwa zwykle od 1,5 do 3 godzin. Po jej zakończeniu ręka zostaje unieruchomiona w specjalnym temblaku lub ortezie, aby chronić nowy staw i umożliwić prawidłowe gojenie tkanek. Po kilku dniach od operacji rozpoczyna się proces rehabilitacji, który odbywa się w kilku etapach.
Rehabilitacja po zabiegu endoprotezy barku – ważny punkt leczenia
Powodzenie całego leczenia zależy nie tylko od samej operacji, ale w dużej mierze od procesu rehabilitacji. To właśnie on decyduje o tym, czy pacjent odzyska pełną sprawność.
• Wczesny etap (0–6 tygodni) – bark pozostaje unieruchomiony w temblaku lub ortezie, co daje czas na gojenie się tkanek. W tym okresie głównym celem jest zmniejszenie bólu i obrzęku, a także zapobieganie ewentualnym powikłaniom np. poprzez zabiegi fizykoterapii i pierwsze ćwiczenia bierne prowadzone przez fizjoterapeutę.
• Średni etap (6–12 tygodni) – stopniowo zwiększa się zakres ruchu, a ćwiczenia stają się bardziej różnorodne. W tym czasie rozpoczyna się też wzmacnianie mięśni obręczy barkowej, co pozwala pacjentowi powoli wracać do codziennych czynności, takich jak ubieranie się czy podnoszenie lekkich przedmiotów.
• Zaawansowany etap (od 12. tygodnia do 6 miesięcy i dłużej) – rehabilitacja koncentruje się na intensywnych ćwiczeniach zwiększających siłę, koordynację i wytrzymałość. W zależności od postępów i rodzaju protezy możliwy jest powrót do pełniejszej aktywności fizycznej, a niekiedy nawet do uprawiania sportu.
Na co zwrócić uwagę podczas rekonwalescencji?
Rehabilitacja po endoprotezie barku wymaga cierpliwości i konsekwencji. Program rehabilitacji jest indywidualnie dostosowany do konkretnego pacjenta: jego wieku, stanu zdrowia i możliwości. W związku z tym nie należy przyspieszać tego procesu na własną rękę ani wykonywać ćwiczeń innych niż te zlecone przez terapeutę – grozi to uszkodzeniem implantu, a tym samym koniecznością powtórzenia zabiegu. Należy też unikać niepotrzebnego obciążania stawu – może to wywołać powikłania i wydłużyć proces regeneracji po zabiegu. Pamiętajmy też, że powrót do dawnych aktywności, w tym sportu, jest możliwy dopiero po ukończeniu całej terapii i końcowej konsultacji z fizjoterapeutą.
