- Taka decyzja powinna być odpowiedzialna, bo ma wielkie znacznie - mówi radny Piotr Sosiński. - Wyrok na BWA zapadł już jakiś czas temu. Poprzedni rok był rokiem centralizacji, bo Prezydent Roman Szełemej narzucił taki styl. Władze miasta próbują nawet ingerować w proces łączenia klubów sportowych, które są stowarzyszeniami niezależnymi od miasta. Miałem nadzieję, że rok 2026 będzie rokiem pod innym szyldem, ale nic się nie zmienia. Dla mnie to nie jest łączenie tylko likwidacja BWA. To połączenie nie daje żadnej gwarancji utrzymania dotychczasowego programu i misji BWA. Szkoda tego dorobku.
Piotr Sosiński powołał się też na wypowiedź byłej Minister Kultury Hanny Wróblewskiej z rządu Donalda Tuska, która powiedziała m.in.:
- Biura Wystaw Artystycznych pełnią rolę, której nie przejmą ani galerie komercyjne, ani działania nieformalne czy aktywność instytucji pozarządowych. Za to mogą się wspierać i tworzyć wspólny mocniejszy ekosystem kultury. Biur Wystaw Artystycznych nie zastąpią też ani muzea, ani domy kultury, ani biblioteki. Każda z tych instytucji jest superważna, lecz ma inną misję, cele i zadania. A więc fuzje czy łączenia instytucji, ograniczające ich autonomię, na dłuższą metę prowadzić mogą tylko do zacierania misji, spłaszczania krajobrazu kulturowego, odcięcia społeczności od kontaktu ze sztuką współczesną w całej jej różnorodności. Wierzę, że w Wałbrzychu jest miejsce i dla Starej Kopalni, i dla Zamku Książ, i dla BWA, i dla Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego, i dla Filharmonii Sudeckiej, historię której z wielkim zaangażowaniem opowiadał mi taksówkarz w drodze do Sokołowska… Wierzę w dobre intencje władz Wałbrzycha, ale też NIE wierzę w możliwość ich pozytywnych efektów. Dlatego „Nie” dla ograniczenia autonomii Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA - tak ocenia sytuację Hanna Wróblewska.
Uzasadnienie do uchwały:
Uchwałą Nr XX/220/25 Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 25 września 2025 r. został ogłoszony zamiar połączenia instytucji kultury o nazwie: Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych i Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu w jedną samorządową instytucję kultury o nazwie: Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu. Powyższa uchwała była konsultowana ze Związkami Zawodowymi. Do Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu wpłynęło pismo wystosowane przez Radę Powiatową OPZZ w Wałbrzychu, z informacją, że po zapoznaniu się z projektem opiniuje go pozytywnie.
Dążąc do coraz bardziej efektywnego wykonywania zadań Gminy Wałbrzych w zaspokajaniu zmieniających się potrzeb wspólnoty samorządowej w sferze kultury, sztuki i ochrony dziedzictwa kulturowego, a także upraszczania struktur zarządzania w zakresie organizowania działalności kulturalnej przy zachowaniu dotychczasowej jakości świadczonych usług kulturalnych przez łączone instytucje, dokonuje się połączenia Wałbrzyskiej Galerii Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych i Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu w jedną samorządową instytucję kultury.
Połączenie przyczyni się do lepszego organizowania działalności kulturalnej w mieście, zwłaszcza w zakresie organizowania i realizacji poszczególnych działań z zakresu nauki, kultury i sztuki. Jest to także krok ku lepszemu wykorzystaniu potencjału osób zatrudnionych dotychczas w obu instytucjach kultury – połączenie da większą siłę organizacyjną i merytoryczną w wykonywaniu dotychczasowych zadań.
Wzmocnienie Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu jest wskazane ze względu na zwiększenie udostępnianych do zwiedzania przestrzeni o Tygiel- Muzeum Wałbrzyszan oraz adaptowany na cele muzealne obiekt Sortowni. Powyższe inwestycje zwiększą potencjał tego miejsca, co sprawi, że sprosta ono oczekiwaniom i potrzebom stawianym przez turystów. Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu stale się rozwija, a jego funkcjonowanie na rzecz zwiedzających podlega ciągłej zmianie.
Połączenie pozytywnie wpłynie na racjonalizację wydatków ponoszonych przez Gminę Wałbrzych na działalność kulturalną, a centralizacja zarządzania zasobami ludzkimi przyczyni się do bardziej racjonalnego wykorzystania istniejącego potencjału obu instytucji.
Połączenie obu instytucji jest w pełni uzasadnione merytorycznie. Istotnym argumentem przemawiającym za połączeniem jest fakt, że siedziby obu instytucji usytuowane są w tym samym kompleksie budynków, w niewielkiej odległości od siebie, a ich scalenie nie spowoduje żadnego uszczerbku w wykonywaniu poszczególnych zadań. W żaden sposób nie wpłynie ono również na przyzwyczajenia dotychczas odwiedzających Galerię i korzystających z jej oferty mieszkańców. Scalenie tych instytucji kultury zaowocuje bogatszą i bardziej zróżnicowaną ofertą kulturalną dla odbiorców, poszerzoną o różne obszary sztuki, np. poprzez organizację warsztatów, wystaw i innych wydarzeń przyciągających szersze grono odbiorców. Połączenie instytucji zwiększy ich widoczność i rozpoznawalność w społeczności lokalnej, co doprowadzi do wzrostu zainteresowania ofertą oraz podniesienia frekwencji na organizowanych wydarzeniach. Wypracowana zostanie nowa polityka rozwoju, co umożliwi zaplanowanie nowych przedsięwzięć kulturalnych.
Wałbrzyska Galeria Sztuki Biuro Wystaw Artystycznych korzysta z pomieszczeń należących do Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu. W połączonej instytucji kultury prowadzona będzie jedna obsługa finansowa, administracyjna oraz organizacyjna, co pozwoli na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów obu instytucji.
Konsolidacja daje szansę stania się silną jednostką i partnerem na mapie kulturalnej kraju. Będzie to jednolita instytucja o urozmaiconym programie działania, której zakres pozwoli na współdziałanie z innymi ośrodka mi oraz instytucjami kultury – wzrośnie efektywność i potencjał, a także skuteczność działań promocyjnych.
Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA nadal będzie prowadzić swoją działalność wystawienniczą jako wyodrębniony dział w strukturze Starej Kopalni, podobnie jak Muzeum Przemysłu i Techniki, czy wspomniany powyżej Tygiel- Muzeum Wałbrzyszan, który w niedługim czasie wzbogaci ofertę kulturalną instytucji.
Reasumując, wśród pozytywnych skutków połączenia instytucji należy wymienić:
Finansowe
1. Możliwość aplikowania o środki zewnętrzne w ramach jednej instytucji, a tym samym możliwość łączenia zakresów zadań.
2. Realizacja jednego budżetu połączonej instytucji da niższe koszty operacyjne niż realizacja budżetu każdej instytucji z osobna (np. zamówienia materiałów, usług, napraw itp.).
3. Racjonalność wydatków przy niższych kosztach funkcjonowania (np. obniżenie kosztów administracyjnych).
Organizacyjno-kadrowe
1. Lepsze możliwości w zakresie planowania rocznej działalności dla połączonej instytucji (racjonalne i efektywne wykorzystanie zasobów oraz potencjału załogi).
2. Optymalizacja w zakresie zatrudnienia: dostępna większa liczba pracowników, możliwość rotacji pracowników w realizacji zadań (uzupełnianie i zastępowanie pracowników przy realizacji zadań, możliwość zmiany/modyfikacji zakresu obowiązków pracowników).
3. Lepsze wykorzystanie zasobów materialnych i merytorycznych obu instytucji oraz sprawniejsza, a przy tym łatwiejsza organizacja i zarządzanie instytucją.
Prawno-formalne
1. Uproszczona struktura organizacyjna w zakresie zarządzania (wspólny statut i regulamin organizacyjny, wspólna dokumentacja systemu kontroli zarządczej, wspólne regulaminy, zasady i procedury wewnętrzne, procesy archiwizacyjne).
2. Wspólna strona internetowa i biuletyn informacji publicznej.
3. Sprawniejszy nadzór i kontrola działalności.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy jednoznacznie stwierdzić, że połączenie instytucji nie zaważy negatywnie na prowadzonej przez Gminę działalności kulturalnej, a poziom świadczonych przez nie usług nie straci na jakości. Reorganizacja umożliwi pełniejsze wykorzystanie zasobów materialnych oraz osobowych instytucji jak też sprawniejszą organizację pracy merytorycznej. Wpłynie to korzystnie na działania podejmowane w obszarze działalności kulturalnej z myślą o mieszkańcach Wałbrzycha.
Uzasadnienie powyższe zawiera wszelkie argumenty przemawiające za tym, iż organizator- Gmina Wałbrzych, dokonała wymaganego wartościowania oraz szczegółowo i wnikliwie podała motywy zaplanowanego działania.
