Środa, 5 sierpnia
Imieniny: Mariana, Marii, Stanisława
Czytających: 2645
Zalogowanych: 1
Niezalogowany
Rejestracja | Zaloguj

STARY KSIĄŻ – reaktywacja?

Wiadomości: Wałbrzych
Niedziela, 20 września 2009, 23:55
Aktualizacja: Poniedziałek, 21 września 2009, 21:26
Autor: Sławomir Pawlik
Fot. Archiwum
Dawno, dawno temu… Tak można zacząć opowiadanie o budowli znanej pod nazwą Stary Książ. Przyczyna jest standardowa: początki zamku tkwią w mrokach średniowiecza i wciąż czekają na swojego odkrywcę.

W 1991 roku podjęto na górze zamkowej prace archeologiczne, które zaowocowały całkiem sporym materiałem badawczym. Wynika z niego, że warownia istniała już na przełomie IX i X wieku. Na podstawie znalezisk można ustalić logiczną ciągłość dziejów budowli do XIV wieku. Później ślad się urywa. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest fakt, że badania miały raczej charakter sondażowy i nie objęły całości obiektu. Ale od czego mamy źródła pisane? Mówią one, że w 1190 lub 1191 roku do twierdzy o nazwie Furstenberg swoją rezydencję przeniósł z Lwówka Śląskiego książę Bolko I. Zamek pozostawał w rękach książąt świdnicko–jaworskich do 1392 r., gdy całe księstwo przeszło pod panowanie czeskie tracąc znaczenie na rzecz wciąż rozbudowywanego Książa. Po wojnach husyckich w XV w. miewał różnych właścicieli. Często byli to tzw. rycerze rabusie, zwani też rycerzami rozbójnikami a nawet zbójcerzami… Z czasem z budowli pozostał ledwie kamień na kamieniu ale za to z solidnymi średniowiecznymi podwalinami.

Następny rozdział historii Starego Książa zaczyna się dopiero kilkaset lat później. Już w drugiej połowie XVIII wieku na szerszą skalę zaczęto doceniać zdrowotne właściwości wód mineralnych. Dolny Śląsk obfituje w liczne ich źródła, powstawały więc pierwsze pijalnie i uzdrowiska. Przy okazji pobytu „u wód” w Szczawnie czy Starym Zdroju kuracjusze z różnych regionów Europy umilali sobie czas wycieczkami po okolicy.

Tylko dlaczego akurat do Starego Książa? Otóż wszystko za sprawą panujących od 1509 roku nad sporym obszarem Dolnego Śląska Hochbergów. Pod koniec XVIII wieku Jan Henryk VI postanowił odciągnąć od swej siedziby w Książu coraz liczniejsze grupy turystów. Zlecił znanemu architektowi Christianowi Tischbeinowi wybudowanie na wzniesieniu po drugiej stronie rzeki Pełcznicy romantycznych ruin, przypominających średniowieczne zamki. Były to jednak „ruiny” w całkiem dobrym stanie. Otoczono je fosą i murem obronnym, a wejście prowadziło przez bramę z dwiema wieżyczkami. Wzniesiono też całkiem obszerny budynek główny połączony z wieżą. Znajdowała się w nim sala reprezentacyjna, sądowa, zbrojownia i sypialnie. Pod kaplicą połączoną z głównym budynkiem krużgankami znajdował się loch, pochodzący z czasów dużo wcześniejszych. Podczas rozbudowy użyto wielu oryginalnych elementów renesansowych i barokowych przeniesionych z innych, prawdziwych ruin. We wnętrzach umieszczono cenne zbiory broni, obrazy i meble przeniesione z Książa. Budziły powszechne zainteresowanie a nawet zachwyt osób odwiedzających zamek.

Uroczysta inauguracja miała miejsce 20 maja 1799 roku. Był to dzień urodzin Marii Emilii - żony Jana Henryka VI. Odbył się wtedy, wzorowany na średniowiecznych, turniej rycerski i wystawne urodzinowe przyjęcie.

Jednakże najwspanialszą imprezę zorganizowano 20 sierpnia 1800 roku. Tego dnia gościnne progi Starego Książa odwiedziła pruska para królewska: Fryderyk Wilhelm III i jego żona Ludwika. Królowa pojawiła się na dziedzińcu zamkowym w eskorcie 16 rycerzy zakutych w efektowne i błyszczące zbroje. Następnie odbył się tzw. karuzel, czyli popisy we władaniu bronią oraz jeździectwie. Kulminacją popołudniowych uroczystości był turniej rycerski. Wieczór zarezerwowany był na wielki bal maskowy.

Obiekt funkcjonował bez większych komplikacji aż do II wojny światowej, goszcząc mniej lub bardziej zacnych gości. Co prawda, od lat trzydziestych XX w. nie należał już do Hochbergów, którzy z powodu narastających problemów finansowych sprzedali go albo co najmniej wydzierżawili. Kres zamku nastąpił latem 1945 roku. Na temat szczegółów tego wydarzenia źródła zawzięcie milczą. Wiadomo tylko, że budowla została skutecznie podpalona, a wcześniej zapewne splądrowana przez pijanych żołnierzy Armii Czerwonej, którzy penetrowali okolicę w poszukiwaniu łupów.

Dzisiaj są to rzeczywiście już tylko ruiny. I to prawdziwe. Sporadycznie zapuszczają się tutaj turyści ale znacznie częściej „ziomale” z pobliskiego Podzamcza objuczeni reklamówkami pełnymi nalewek.

Jakiś czas temu byłem „na Starym Książu” z dziewczyną. Powiedziałem do niej, że byłoby ciekawie, gdyby pojawił się taki romantyczny Hochberg XXI wieku i niekoniecznie z chęci zysku odbudował zamek w jego dawnej, świetnej postaci. Bez słowa odwróciła wzrok, że niby podziwia krajobraz. Nie wiem, co wtedy sobie o mnie pomyślała.

Czytaj również

Komentarze (25) Dodaj komentarz

~korn 22-09-2009 6:25
Swietny artykul!
~olahexe 22-09-2009 14:54
wlasnie takie artykuly chcialabym czytac o historii Walbrzycha, ciekawe , nietuzinkowe, refleksyjne ...i z nutka nostalgii. Pozdrawiam serdecznie Autora - Redaktora ;-)
olahexe 22-09-2009 14:58
Wlasnie takie ciekawe , nietuzinkowe, refleksyjne i ... z nutka nostalgii artykuly o naszym miescie chcialabym czytac. Pozdrawiam Autora- Redaktora ;-)
~rysio 28-09-2009 9:06
WLASNIE TACY LUDZIE JAK TY ZASLUGUJA NA SZACUNEK .ZAMEK TEN ZASLUGUJE NA ODBUDOWE . BYL PIEKNY .LECZ WLADZE WOGOLE NIC Z TYM NIE ROBIA . WSZELKIE APELE NIC NIE DAJA .ANI PAN KRUCZKOWSKI ANI PANI OBELINDA NIC Z TEGO NIE ROBIA . NIE WIEDZA JAKI SKARB MAJA NA SWYM TERENIE. A WYSTARCZY PRZYNAJMNIEJ ODBUDOWAC MOST DWIE WIEZYCZKI WZMOCNIC MURY I JUZ BYLO BY PIEKNIE . ZAMEK OBJAC PATRONATEM I ZA ZWIEDZANIE POBIERAC NIEWIELKIE OPLATY KTORE POWINNO PRZEZNACZYC SIE NA DALSZA ODBUDOWE . JEZELI TO JEST ZA TRUDNE SPRZEDAC ZAMEK MADRYM LUDZIA MOZE TRAFI SIE NA PRAWDZIWEGO PASJONATA ZABYTKOW . JUZ KTOS UMIESCIL NA DRZEWIE TABLICZKE NA TEMAT ODBUDOWY ZAMKU . DOBRE I TO . MOZE NASZE KOCHANE WLADZE RUSZY SUMIENIE I ZACZNA WRESZCIE COS ROBIC A ZAMEK STARY KSIAZ ODWDZIECZY IM SIE STOKROTNIE SWYM UROKIEM I CZAREM.
~IKS 28-09-2009 20:38
Bardzo dobry artykuł, ostatni akapit niezmiernie ujmuje.
~rysio 9-10-2009 14:58
zamiast brac sowite nagrody zabrac sie do ratowania tego zamku . wstyd i hanba.
~rysio 13-10-2009 15:39
ktos kiedys rozliczy ich za niegospodarnosc
~pasjonat58 14-10-2009 19:52
idea jest bardzo sluszna . popieram w pelni .prosze mi wierzyc gdybym mogl tobym golymi rekami odbudowal ten piekny zamek .wybralem sie kiedys na wycieczke do tych ruin .stanalem na cyplu gdzie zaczynal sie most i przepelniony obrazamistarych fotografii starego ksiaza nieopacznie przymruzylem oczy dadzac porwac sie fantazji ujzalem niezwykly widok . przedemna stal zamek stary ksiaz jakim stworzyl go jego tworca hohberg . owczesny wielki romantyk . most prowadzil do dwoch wiezyczek . przez portal ibrame wszedlem przed glowny gmach budynek byl piekny w swej prostocje lecz przytlaczal swym ogromem i jakims nipowtarzalnym czarem. dalej znalazlem sie na glownym dziedzincu .tu bylo tak pieknie ze az dech zapieralo . wokol stoly a przy nich pelno usmiechnietych ludzi .nagle zerwal sie porywisty wiatr wszystko zasnulo sie czarnym dymem .krzyk i lament . obudzilem sie ni wiedzac dlaczego w swoim mieszkaniu . do dzis nie wiem jak to sie stalo . moze to wybujala fantazja moze piekny a zarazem czarny sen . cos w tym jest .
~rysio 8-11-2009 16:22
zwracam sie z goracym apelem do wszystkich uzytkownikow oraz szefow i pracownikow tego portalu o przynajmniej moralne wsparcie slusznej ideii ratowania tego pieknego zamku . z wyrazami szacunku Rysio prosze o odpowiedz
~autor 9-11-2009 13:39
Jako autor tego tekstu całym sercem i rozumem popieram ideę uratowania dla ludzkości Starego Książa. W zasadzie można spróbować np. napisać projekt odbudowy i zwrócić się o dotację do Unii Europejskiej. Jak widać na przykładzie projektu "Stara kopalnia" Wałbrzych jest już dostrzegany z Brukseli. Pozdrowienia S.
~pasjonat58 16-11-2009 18:15
jak mozesz to zrob foto afiszu na drzewie przed zamkiem.niech widza ze ktos tym sie interesuje . z gory dziekuje Bracie . rysio .
~pasjonat58 31-12-2009 17:22
Jesli chodzi o Twoja osobe to stracilem wszelkie zaufanie . Czlowiek ktory pod wplywem chwili deklaruje szczera chec walki o odbudowe zamku siary ksiaz a pozniej sie wycofuje jest dla mnie zwyklym tchorzem i nie zasluguje na zaufanie . kobit jest wiele i do kazdej jest przywiazana jakas milossc a zamek stary ksiaz jest jedyny w swoim rodzaju i zasluguje na pamiec i szacunek . z pozdrowieniami jaszcze przyjaciel Rysio.
~podróżnik 4-01-2010 19:55
artykół +5... http://www.youtube.com/watch?v=es2qAWwNfdw
~autor 14-01-2010 12:21
Szanowny Rysiu, piszę w nadziei, że nie strzeliłeś focha na zawsze i czasem tu jeszcze zaglądasz. Owszem napisałem, że chciałbym odbudowy Starego Książa. I wcale zdania nie zmieniam. Jednakże odtworzenie takiej budowli wymaga przychylności władz, ogromnej cierpliwości, zaangażowania wielu sił i gigantycznych pieniędzy. Wiem oczywiście, że Ty to wszystko rozumiesz. Tym bardziej uważam, że zarzucanie przez Ciebie tchórzostwa akurat mnie, nie pasuje do całej sytuacji. Pozdrawiam S.
~natt 16-03-2010 11:24
Czytam Wasze komentarze i nie dowierzam :) Rozumiem, że chcecie odbudować ruiny Starego Zamku, ale powiedzcie mi... Po co? Ruiny to ruiny. Ludzie przychodząc tam zastanawiają się, co też kiedyś się tam działo, jak to wyglądało, jest to jedna wielka "księga" tajemnic, historii, romantyzmu i tragizmu. Jeśli ktoś chciałby to odbudować to tak jakby chciał zatrzeć całe piękno historii. Jak dla mnie naprawdę, wystarczy, że Zamek Książ wyremontowali A tak poza konkursem.. Ruin nie można odbudować tylko zrekonstruować... Pozdrawiam i mam nadzieje, że w końcu zaczniecie myśleć poważnie o takich rzeczach...
~pasjonat58 17-03-2010 21:46
Bardzo szanuje Twoje podejscie do tej sprawy .Ale niestety mamy inny punkt widzenia w tej kwesti .W latach 90 tych dokonano czesciowej rekonstrukcji zamku StaryKsiaz .Wykonano to w pospiechu i niedbale . Dzis sa tego wymowne rezultaty .Wszystko co zostalo wali sie na potege .Ani konserwator ani prezydent a przede wszystkim Pan Tutaj nie reaguja na ten problem przyjmujac poze obojetnosci . Remontuje sie zamek Ksiaz oraz jego obejscie a zapomina sie o Starym Ksiazu ktory byl nierozerwalna czescia dobr ksiazanskich . Zdaje sobie sprawe z tego ze to moze jest walka z wiatrakami ale to wlasnie dzieki prawdziwym pasjonatom zabytkow / nie tylko biernym romantykom / wiele zabytkow udalo sie uratowac/ zamek Cisy / iprzywrocic ich pierwotny ksztalt oraz blask. Nigdy nie wierzylem w pogloski i legendy o tym zamku az do pewnego dnia kiedy wybralem sie z przyjaciolmi do ruin .Otoz pod drzewem na ktorym widnial napis zwiazany z odbudowa zamku stalo czterech roslych drabow ktorzy demontowali ow transparent . Na pytanie dlaczego to robia choc to sluszna sprawa zaczeli podazac w naszym kierunku wyciagajac z za pazuchy noze oraz kije . Wiadomo co mysmy zrobili /ostatni chwyt judo nogi za pas / .Uciekajac slyszelismy ich okrzyki w rodzaju my tu jeszcze wrocimy nie damy go odbudowac nigdy tego nie znajdziecie . Zeby nie to zdarzenie nigdy bym nie uwierzyl w sprawe tzw . straznikow A itak bede wierzyl w to ze zamek Stary Ksiaz bedzie odbudowany i to wlasnie przez Polakow tak jak odbudowali /zbudowali/ zamek krolewski w Warszawie. Z wyrazami szacunku Pasjonat
~ 28-06-2010 12:45
Poperam odbudowe... Piekny i romatnyczny zamek, szkoda ze nasze władze maja to gdzies.... Wola swoja kieszen napchac.... Idea swietna, chcetnie własnymi rekoma pomoge w jego odbudowie !!!
~pasjonat58 1-07-2010 16:39
Zwracamy sie z apelem do wladz Walbrzycha do Pana Prezydenta Kruczkowskiego do Pani Konserwator Obelindy Pana Prezesa Tutaja oraz bogatych milosnikow zabytkow ziemi walbrzyskiej a takze Szefow portalu Walbrzyszek oratowanie tego pieknego niegdys zamku . Z powazaniem Pasjonat 58
~milosnik 11-09-2010 23:22
oni teraz boja sie o wlasne stolki a nie o zamek stary ksiaz ktory zasluguje na pamiec i odbudowe ..
~Kresowiak 29-09-2010 14:08
Na Starym Książu byłem po raz pierwszy w 1946 lub 47 roku. Zamki i wąwóz były miejscem zabaw i odkryć chłopaków ze Szczawienka. Podzamcza jesze nie było. Główny Zamek był otwarty i szabrowany z tego co jeszcze nie wywiezli rosjanie. Na starym zamku pamiętam jeszcze jedną z wieżyczek przy fosie i częsciowo zawalony most zwodzony. Chciałbym żeby zamek ten odzyskał dawną świetność. ale kiedy tyle pieknych zamków i pałacy niszczeje na Dolnym Slązku straciłem nadzieję. Pozdrawiam autora artykułu, przynamniej w ten sposób zachowamy pamięć tych miejsc.
~kret68 11-01-2011 12:01
Sprawa zamku Stary Ksiaz od 1945 r. jest owiana jakas wielka tajemnica . Zamek zostal spalony w lipcu 1945 r. przez Rosjan.Stan jego jednak nie byl tak katastrofalny jak dzisiaj .Nadawal sie do odbudowy i mogl byc znowu wielka atrakcja parku ksiazanskiego . Lecz kochane sowiecko polskie wladze nie pozwalaly na to tolerujac tzw . szaber. Dopuszczaly nawet teorie o istnieniu w latach 40 laboratorium na terenie zamku .Placowka ta miala zajmowiac sie produkcja nowych generacji broni . Pogloski te do dzisiejszego dnia nie znalazly potwierdzenia i sa tylko sprawa zwyklych domyslow . W latach 90 prof. Jaworski przeprowadzil malo wnikliwe badania zamku oraz jego otoczenia udowadniajac jednak ze sztuczne ruiny zamku Stary Ksiaz/ Alte Burg/ zostaly wybudowane na fundamentach piastowskiego zamku Swiebodziec . J za to Mu chwala . Chwala tez za to ze ruiny zostaly w dosc porzadny sposob zabezpieczone.Dzien dzisiejszy pokazuje jednak brutalna naga prawde o dzialaniu naszych wladz w kierunku ratowania tego co jeszcze zostalo . Ani Prezydent Kruczkowski ani konserwator Pani Obelinda ani Pan Tutaj nie interesuja sie wogole ratowaniem Starego Ksiaza . Z wiarygodnych zrodel wiem iz znalezli sie ludzie /bogaci pozytywnie zakreceni/ ktorzy chca kupic te ruiny i doprowadzic do ich rozkwitu .Nie stety blokada jest tak duza ze nie maja szans na spelnienie swoich marzen . Moim skromnym zdaniem nie powinno tak byc . Dobra Ksiaza to jest dorobek wielu pokolen polskich niemieckich i czeskich . I te wspolne dobro powinno oblgowac polskie wladze do ratowania tego co jest piekne i zasluguje na szacunek oraz pamiec .
~pasjonat58 10-02-2011 17:44
nie ratowac stara kopalnie ale wlasnie Stary Ksiaz . Mniejsze dno w skarbonce a efekt wspanialy Panie Prezydencie czas pomyslec bo cos z tym trudno .
~wyborca 31-07-2011 17:50
Jako nieformalny komitet odbudowy zamku Stary Ksiaz zwracamy sie z goracym apelem do Kandydata na Prezydenta miasta Walbrzycha Pana Wilda o skuteczna interwecje w sprawie tego pieknego niegdys zamku .Jedyny w Panu ratunek . Pan kruczkowski ani Pani Obelinda a przede wszystkim Pan Tutaj mieli i maja to gdzies .Naszym skromnym zdaniem zamek Stary Ksiaz zasluguje na pamiec i ratunek /strona internetowa Hydral / Z powazaniem milosnicy urokliwego zamku Stary Ksiaz
~duch 7-10-2011 15:44
jesli wedlug tablicy informujacej o szlaku hochbergow zamek stary ksiaz jest udostepniony dla zwiedzajacych powinien byc pozadnie zabezpieczony bo o nieszczescie nietrudno .ludzie ktorzy odrabiaja zalegle czynsze powinni byc skierowani do oczyszczania potokow szczawnik i pelcznica ze smieci a nie skubac trawke przy kraweznikach .cos nie tak p.Obelinda i p.prezydencie Szelemej .
~rysio d. 2-01-2013 20:11
Pozwalacje swiadomie temu pieknemu miejscu umierac .Wstyd mi za Was .

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Copyright © 2002-2020 Highlander's Group